GR 573 Wandeltip

Brugje over de Statte      Hoge Venen

Op Weg 2019-3: Water à volonté

De Hoge Venen, het dak van België, de waterspons die voortdurend haar water loslaat, dat is waar de 155 km lange GR 573 om draait. Overal borrelt, schuimt, stroomt, kabbelt en klatert het bruine veenwater zich een weg door enkele van de mooiste en wildste rivier- en beekvalleien die ons landje rijk is. We doorlopen het volledige traject en gaan wat dieper in op twee etappes.

Tekst en foto's Luc Verdegem

Langs Vesder en Helle

Aan het stationnetje in Angleur waar de route start, lijken de Hoge Venen nog ver weg. Maar de band is er al wel. GR 573 volgt stroomopwaarts de Vesder die net over de grens in Duitsland ontspringt op het plateau van de Hoge Venen. Vanuit de dichtbevolkte Luikse rand wordt de riviervallei een open museum van de metaal- en de textielindustrieën die er tot midden vorige eeuw grote welstand brachten. Vandaag vallen vooral de enorme herstelkracht van de natuur en de vergane glorie op. Je wandelt over destijds door de zinkfabrieken zwaar verontreinigde gronden, nu natuurgebieden. De door Banneux in de vergetelheid geduwde basiliek van Chèvremont staat eenzaam op zijn heuveltop te verkommeren. Het Fort van Chaudfontaine werd in WO I vernield door een Duitse gelukstreffer. Wat een contrast met de sierlijke smeedijzeren trappengang van het terug in gebruik genomen stationnetje van Chaudfontaine, op doek vereeuwigd door Paul Delvaux. In Trooz herinnert het merkwaardige La Fenderie aan de metaalverwerking die lang voor de opkomst van de textielindustrie de streek kenmerkte. Het ingeslapen Nessonvaux was gekend voor zijn massaal geproduceerde geweerbuksen die het verloop van de Amerikaanse Secessieoorlog beïnvloedden, en voor het automerk Imperia dat tussen beide wereldoorlogen toonaangevend was in Europa. Verviers, de hoofdstad van het water waar machtige textielbaronnen met de industriële revolutie een omwenteling in de textielproductie teweegbrachten, is een bezoek meer dan waard. Net zoals de versterkte stad Limbourg, trots heersend hoog boven een meander van de Vesder, eeuwenlang bevochten, en talloze keren vernield. Na een kennismaking met de befaamde Chemin des Echaliers (dwars door weides) beland je na 55 km in Eupen, hoofdstad van de Duitstalige Gemeenschap en altijd goed voor een gezellig toeristisch intermezzo.
We ruilen de Vesder voor de Helle. Gedaan met de bebouwing. Hier begint de geleidelijke, 20km lange klim door het Hertogenwoud naar het hoogste punt van België. Een niet te missen avontuur.

Het zogenaamde Venster van Theux     De Hoëgne in Pepinster

ETAPPE 1

Botrange - Pont de Belleheid

Op de Hoge Venen regent en sneeuwt het meer en vaker dan in de rest van België. In natte tijden is de veenbodem dan ook maximaal doordrenkt. Op heel wat passages is het ploeteren en zoeken naar de minst natte plekjes om toch maar vooruit te komen. De knuppelpaden maken het stappen iets makkelijker, maar op sommige plaatsen kunnen ze vervaarlijk scheef liggen of glad zijn. Nog net voor de Fagne de Polleûr krijgen we het gevoel dat onze voetstappen naveren, we lopen letterlijk op een waterbed en zien de grond rondom ons mee op en neer golven.
Op de Fagne volgen we het didactisch leerpad. We zien de sporen van de vroegere turfafgravingen. Bijna onmerkbaar sijpelt uit de veenmossen en de graspollen een onooglijk beekje. Naarmate we vorderen groeit het en al vlug kabbelt en bruist de Polleurbeek zich een weg tussen grillige rotsblokken. Een behoorlijk avontuurlijk pad hijst zich op een flank boven de beek en leidt naar de Pont de Béleu. In de schuilhut spreken we de picknick aan. In de winter de ideale plek voor een glühwein.
FranchimonteesHockai is het eerste dorp dat aan de rand van de Hoge Venen terug de beschaving aankondigt. Brede paden wisselen af met smalle bostracks over boomwortels. Voorbij het dorp daalt het pad terug naar de beek. Alleen is die nu veranderd in een heus riviertje dat vanaf hier de Hoëgne genoemd wordt. We betreden de vallei bij de Pont du Centenaire, gebouwd in 1930 naar aanleiding van 100 jaar België.
Wat volgt staat bekend als een van de mooiste en oudste wandelpassages in ons landje. De vallei was al een toeristische topper in de tijd van Leopold II, toen de begoede burgerij zich hier een beeld kwam vormen van hoe een woeste wildernis er kon uitzien. We volgen het GR-traject langs het riviertje dat toch af en toe wel de allures van een bergstroompje krijgt. Het pad loopt over stenen, boomwortels, modder, vlonders, brugjes en trapjes. Tot bij de Pont de Belleheid zijn dit 3,6 onvergetelijke wandelkilometers. Voor de hele etappe staan er 16 op onze teller.

ETAPPE 2

Pont de Belleheid - Polleur

Bij de Pont de Belleheid moeten we kiezen. Owel de hoofdroute volgen naar Pepinster via Polleur en Theux, of opteren voor de variantroute via Spa. Het wordt de hoofdroute. We klimmen de Hoëgnevallei uit om dan door bos verder te trekken. Overal valt op hoe vochtig de omgeving is. Het water lijkt van overal te komen, af en toe een stukje vlonderpad is dan ook geen overbodige luxe. We komen bij de 'dolmen', een kwartsiet megaliet die hier sinds de laatste ijstijd indruk ligt te maken. Vorm, oriëntatie en een vage inscriptie lieten vermoeden dat het een dolmen was, maar de huidige wetenschap spreekt dat tegen. Wie heeft gelijk?
We komen terecht bij een beek die wat verder uitmondt in de Statte. Aan de overkant kijken we uit op de bijna loodrechte wanden van de Bilisserots. Wat een heerlijk wilde omgeving is dit nog. Het pad voert tot boven op de rots Het gaat nog verder omhoog terwijl we mooie uitzichten over Solwaster en de streek krijgen. Wat later steken we een andere beek over, de Sawe. Er staat een picknickbank, ideaal om een eerste keer de mondvoorraad aan te spreken.
Een smalle bosdreef, omgord door hoge pijnbomen, voert naar het boswachtershuis van Gospinal. Tegenover het gebouw staat 'de Zeven Broers', een zomereik van meer dan 300 jaar oud die bestaat uit zeven aaneengegroeide stammen. Een meerstammige eik is een zeldzaamheid en deze is momenteel de grootste in het land. De benaming 'Broers' zou verwijzen naar de bosrechters die vroeger op open plekken in het bos recht spraken, onder meer onder deze eik.
Via het gehucht Charneux en een bijna 360° panoramisch uitzicht over de omgeving daalt het terug naar de Hoëgne en komen we terecht in Polleur. In 1789 werd hier de 'Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger van Franchimont' goedgekeurd onder impuls van Laurent François Dethier, advocaat en burgemeester van Theux. De tekst bevat de basisprincipes van onze moderne democratie, een thema dat actueler is dan ooit. Dethier was een republikein en voorstander van de aansluiting van het Prinsbisdom bij Frankrijk. Zijn leven lang bleef hij trouw aan zijn principes. Hij maakte de aanhechting bij Frankrijk mee, de Nederlandse overheersing en daarna het ontstaan van België waarbij hij in 1830 zelfs lid werd van het Nationaal Congres. Hij nam ontslag toen beslist werd dat België een koninkrijk werd in plaats van een republiek. De man vertegenwoordigt op zijn eentje een totaal onderbelicht aspect van de Belgische geschiedenis.
Nog altijd ruwweg de Hoëgnevallei volgend staan we wat later voor de burchtruïne van Franchimont. De plekt spreekt tot de verbeelding. Op 29 oktober 1468 vertrokken hier 600 Franchimontezen richting Luik om er de 'indringers' Lodewijk XI en Karel de Stoute gevangen te nemen, maar hun vermetel plan mislukte jammerlijk. Luik betaalde er een zware tol voor: massa-executies, verkrachtingen en plunderingen. De stad brandde zeven weken. Een paar eeuwen later was de militaire rol van de burcht uitgespeeld. Sindsdien verbleven er reizigers en voorname gasten die hun heil kwamen zoeken in het nabije kuuroord Spa. Een van hen was tsaar Peter de Grote, toch niet de minste in zijn tijd. Het GR-traject stijgt weer en brengt ons op een open plateau. Beneden in de verte ligt Theux. We hebben 22 km in de benen.

Pont de BelleheidLangs Wayai en nog meer Hoëgne

Van Theux is het nog 6 km stappen tot Pepinster, het eindpunt van de hoofdroute. Onderweg passeer je hoog boven de Hoëgnevallei de grootste kiwibessenplantage in Europa. Maar het zou zonde zijn om de variantroute (36 km) te missen die vanuit Pepinster via Spa terug naar de Pont de Belleheid leidt. Beschouw jezelf als een van de vele bevoorrechte reizigers die vanaf de 19de eeuw onder het nu beschermde smeedijzeren afdak in het station van Pepinster wachtte op de trein. Bestemming: het mondaine kuuroord Spa.
Maar wij doen het te voet. De tocht volgt terug de Hoëgnevallei, maar nu in de andere richting en langs de overkant. Na een bospassage kom je terecht in het gehucht Raborive. Een wijde bocht voert omheen het Venster van Theux, een zeldzaam geologisch fenomeen dat een prachtig uitzicht over de streek oplevert. De route schakelt nu over op de vallei van de Wayai. Voorbij de landbouwdorpen Jevoumont en Hestroumont steek je in Marteau het riviertje over om hoog boven de valleiflank naar Spa te stappen. Een bezoek aan het stadje dat ooit bij de bobo's bekend stond als 'Le Café de l'Europe" is altijd een aanrader. GR 573 zelf houdt het bij een panoramisch zicht op de stad.
De route klimt naar een plateau om Sart-lez-Spa te bereiken, het laatste dorp op het traject. Terug bij weer een ander deel van de Hoëgne ontdek je de restanten van een vroegere turfwinning. De afgegraven turf stamt nog uit de laatste ijstijd en werd gebruikt bij allerlei kuurbehandelingen in de Thermen van Spa. De wilde vallei volgend kom je uiteindelijk terug bij de Pont de Belleheid. Het natte GR 573-avontuur zit erop.

Luc Verdegem

PRAKTISCHE INFO

De 160 km lange GR 573 is perfect bereikbaar met de trein (verschillende stations) en enkele bushaltes. Meer detailinfo over GR 573 in de rubriek GR's in Wallonië en op grsentiers.org. De Franstalige topogids GR 573 Vesdre et Hautes Fagnes is verkrijgbaar in de webshops op grsentiers.org en groteroutepaden.be.

 
 
 
Deze website gebruikt cookies. Sommige zijn noodzakelijk voor de werking van de website, andere helpen om de werking van de website te verbeteren en om bezoekers een betere surfervaring te bezorgen. Je kunt zelf beslissen of je cookies toelaat of niet. Bij weigering zou het kunnen dat niet alle mogelijkheden van de website functioneren.